Գնահատում

Գնահատում

Պատմվածքում նշված կարծիքը մասամբ համապատասխանում է իմ կարծիքին, քանի որ մեր ուսումնական ծրագրերում կան շատ ոչ դրական երևույթներ: Իհարկե, գնահատել աշակերտին կարելի է, որովհետև գնահատելով խրախուսում են աշակերտին ավելի լավ սովորել, բայց գնահատումը կարող է ունենալ նաև հակարակ հետևանքը, գնահատել ավելի ցածր, քան աշակերտը արժանի է: Երբեմն հենց այդպես էլ լինում է ծանոթներին բարձր են գնահատոմ մնացածին ցածր: Իմ կարծիքով պետք է հետևել պատմվածքում ասվող քայլերին: Դա կշտկի մեր սխալները:

Երջանկություն

Ա. Իսահակյան «Երջանկության իմաստը»

Երջանկությունը այն է, երբ կարողանում ես ուրախանալ հարազատիդ ուախությամբ և տխրել նա տխրությամբ: Միայն հարազատը կարող է հասկանալ դիմացինի ժպիտի տակ թաքնված տխրություն և մխիթարել նրան: Ես երջանիկ կլինեմ այն ժամանակ, երբ իմ բոլոր հարազատնիրը ողջ և առողջ իմ կողին կլինեն: Իմ երջանկությունը նրանց լավ կյանքն է: Մնացած նյութականը ինձ համար ապրուստի միջոց են: Պետք է ապրել հոգևորով, ոչ թե նյութականով:

Հնչյունափոխություն: Առաջադրանք

1։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել է ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Միջնապատ — մեջ, ե>ի, միություն, գինեգործ — գինի, ի>ե, կիսալուսին — կես ե>ի, թիավարել, վիպասան — վեպ, ե>ի, շինարարություն — շեն, ե>ի, հիվանդասենյակ, գիրանալ — գեր, ե>ի, գիտուն -ե>ի, վիրահատել -վերք, ե>ի, վիճահարույց -վեճ, ե>ի, գիսավոր -գես, ե>ի, հիանալի, լիություն, զինագործ -զեն, ե>ի, սիրավեպ — սեր, ե>ի, դիմաքանդակ -դեմ, ե>ի, կինոթատրոն։

2։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ի ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Հնադարյան -հին, ի>ը, տնական, ջրավազան, ընչաքաղց -ինչ, ի>ը, ըղձական -իղձ, ի>ը, ընկուզենի, ազնվական -ազնիվ, ի>ը, գնորդ -գին, ի>ը, վեհապանծ, մտաբերել -միտ, ի>ը, լեռնագործ, հիմնադիր, լրագրեր, աղավնյակ -աղավնի, ի>յ, վիրակապ -վերք, ե>ի, քմային -քիմ, ի>ը, գարեհաց -գարի, ի>ե, ճգնել -ճիգ, ի>ը, թրթիռ, գունագեղ, միջանկյալ -մեջ, ե>ի, նշաձև -նիշ, ի>ը, գրակալ -գիր, ի>ը, թխամորթ, կրաման -կիր, ի>ը, նմանատիպ, սրտակից -սիրտ, ի>ը:

3։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ու ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Բրդոտ, կարմրախայտ, բվեճ, թմբեր, ըմպանակ, գնացուցակ, ջրամբար, նշանագրություն, տնական, գթալ, ժողովրդական, խճուղի, խմբակային, մրգահյութ, խնկարկել, տրտնջալ, ոսկեգույն, սրել, գրականություն, աշխարհագրական, լրաբեր, ցորենահատ, առվակ, մթնել, դյուրահալ, հնձել:

4։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ը ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Տնակ, մանկական, ծանրամարտ, մանրադրամ, մտադրություն, մեղրահաց, կիսակառույց, փոքրություն, լրատվական, քաղցրահամ, սանրել, ընձուղտեզրաշերտ, լիտրաչափ, գլխաշոր, ցուցափեղկ, վագրաձի, լուսավորություն, դստրիկ, կպրագույն, լայնություն, բարձրություն, ծաղկաման, մետրանոցծաղրանկար, սրամիտ, ժանրային։

5։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել երկհնչյունի հնչյունափոխություն։

Բուսական, հրեղեն, աստղանիշ, գործունեություն, ձնծաղիկ, նվիրատվություն, ալրաղաց, անկյունաչափ, բնավեր, գունատ, ձկնաբուծարան, դռնակ, եղջերափող, միութենական, մանկական, սառցարան, մրցավազք, մատենագիր, բուրավետ, հրակայուն, մշակութային, տարեվերջ, արնանման, առօրեական, այգեպան, մթերային, զգուշություն։

Հնչյունափոխություն

Ժամանակակից հայերենում, եթե բառի վերջից ավելանում է նոր բաղա-
դրիչ, ապա շեշտը տեղափոխվում է վերջին ձայնավորի վրա, օրինակ՝ տո՛ւն-
տ(ը)նակա՛ն։ Այն հնչյունը, որը կորցնում է շեշտը, կարող է փոխվել կամ սղվել։
Բերված օրինակում ու-ն փոխվել է գաղտնավանկի ը-ի։ Հնչյունի այսպիսի
փոփոխությունը, որը պայմանավորված է շեշտի դիրքի փոփոխությամբ, կոչվում է
շեշտափոխական հնչյունափոխություն։
Ժամանակակից հայերենում շեշտի դիրքի փոփոխության հետևանքով շեշտը
կորցնելիս հիմնականում փոխվում են է(ե), ի, ու, ը ձայնավորները։ Հնչյունա-
փոխվում են նաև ույ, յու, յա երկհնչյունները։